Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – najważniejsze różnice

Wpływ mikroflory jelitowej na zdrowie człowieka to fakt potwierdzony w licznych publikacjach naukowych. Rozumiemy już, że nasze jelita to nie tylko „część przewodu pokarmowego”, ale też centrum odporności, metabolizmu, a nawet… nastroju. W tym kontekście często pojawiają się trzy pojęcia: probiotyki, prebiotyki i synbiotyki. Choć brzmią podobnie, oznaczają coś zupełnie innego i pełnią odmienne role.

Z tego artykułu dowiesz się, czym dokładnie są te trzy grupy, jak działają na organizm i kiedy warto po nie sięgnąć. Zrozumienie tych różnic to pierwszy krok do świadomego dbania o swoje jelita – bez zbędnego marketingowego szumu.

Probiotyki – dobre bakterie w kapsułce (lub w kroplach)

Probiotyki to żywe szczepy określonych mikroorganizmów, które – przyjmowane w odpowiednich ilościach – mają korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Najczęściej są to bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium oraz inne, choć występują też drożdże probiotyczne, np. Saccharomyces boulardii. Ich głównym zadaniem jest przywracanie równowagi mikrobioty jelitowej, odbudowa flory po antybiotykoterapii, łagodzenie objawów biegunek poantybiotykowych, a także wzdęć czy zespołu jelita nadwrażliwego (IBS).

Nie wszystkie probiotyki na jelita działają tak samo – skuteczność zależy od konkretnych, zastosowanych w preparacie szczepów bakteryjnych, ich dawki (CFU/JTK – jednostek tworzących kolonię) oraz jakości preparatu. Warto wybierać produkty przebadane klinicznie, o wysokiej zawartości żywych, synergicznie działających ze sobą kultur bakterii.

Prebiotyki – pokarm dla dobrych bakterii

Prebiotyki to nietrawione składniki pożywienia, które stanowią pokarm dla pożytecznych bakterii jelitowych. Stymulują wzrost probiotyków, dzięki czemu korzystnie wpływają na zdrowie gospodarza. Do najbardziej efektywnych prebiotyków należą: inulina, fruktooligosacharydy (FOS), galaktooligosacharydy (GOS), a także oporne skrobie czy beta-glukany.

Prebiotyki można znaleźć w codziennym jedzeniu – m.in. w cykorii, cebuli, czosnku, bananach, szparagach, pszenicy. Choć nie są źródłem dobroczynnych szczepów bakteryjnych, ich obecność w diecie ma kluczowe znaczenie dla składu mikroflory jelitowej i jej aktywności metabolicznej. Bez „pożywki” dobre bakterie pozbawione są korzystnej stymulacji – dlatego prebiotyki i probiotyki najlepiej działają razem.

Synbiotyk, czyli duet doskonały

Synbiotyki natomiast to połączenie probiotyku i prebiotyku w jednym preparacie. Ich działanie jest synergistyczne – probiotyki kolonizują jelita, a prebiotyki zapewniają im optymalne warunki do życia. Taka kombinacja zwiększa namnażanie pożytecznych bakterii, a także redukuje szkodliwą mikroflorę. Przykładem synbiotyku może być preparat zawierający Lactobacillus rhamnosus GG i inulinę – czyli zarówno żywe szczepy bakteryjne, jak i ich pożywienie.

Jak dobrać odpowiedni preparat?

Dobór między probiotykiem, prebiotykiem a synbiotykiem zależy od Twoich potrzeb. Jeśli masz za sobą antybiotykoterapię, to wybierz silny probiotyk wieloszczepowy. Podobnie gdy zmagasz się z przewlekłymi wzdęciami, gazami lub IBS. Warto też pamiętać, że nie każdy preparat probiotyczny działa tak samo – jakość, rodzaj szczepów i ich dawka mają ogromne znaczenie.

Nazwa	Co to jest?	Główna funkcja	Gdzie znaleźć?
Probiotyk	Żywe, korzystne bakterie	Kolonizacja jelit, przywracanie równowagi lub odbudowa mikroflory jelitowej	Produkty lecznicze, suplementy diety, dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego
Prebiotyk	Pokarm dla bakterii probiotycznych	Stymulacja wzrostu i aktywności metabolicznej mikroflory	Produkty pochodzenia roślinnego, preparaty farmaceutyczne
Synbiotyk	Połączenie pro- i prebiotyku	Działanie synergistyczne	Suplementy diety, dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego

 

Bibliografia:

1. Ruszkowski, J., Szewczyk, A., Witkowski, Przegląd doustnych prebiotyków, probiotyków, synbiotyków i postbiotyków dostępnych na polskim rynku aptecznym, “Farmacja Polska” 2016, 74(2).
2. Mojka K, Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje, “Problemy Higieny i Epidemiologii” 2014, 95(3): 541-549.
3. Cichy W., Gałęcka M., Szachta P., Probiotyki jako alternatywne rozwiązanie i wsparcie terapii tradycyjnych, “Zakażenia” 6/2010
4. Szajewska H., Praktyczne zastosowanie probiotyków, “Gastroenterologia” Kliniczna 2014, tom 6, nr 1, 16-23